Poortere en buitenpoorters
#1
Wat zijn de vereisten om poorter en buitenpoorter te worden? Wat zijn hun rechten en hun plichten? Aan wie?

Dank u voor uw hulp
Antwoord
#2
Ik vrees dat ik een beetje naast de vraag ga antwoorden, maar laat ons alvast hiermee beginnen.

Definities: Poorter = hij die binnen de poorten leeft (intra muros), burger (FR = bourgeois, qui habite le bourg)

Zonder burgerschap had je geen recht op het bedrijven van handel en kon je niet in een gilde worden opgenomen.
Poorters waren dus vaak ambachtslieden en bestuurders, maar niet noodzakelijk van adel.
Het burgerschap (poorterrecht) kwam voort uit geboorte maar kon gekocht worden.
In een poorterboek werd bijgehouden wie het burgerschap bezat.
Sommige poorterboeken gaan terug tot de 13de eeuw (Oudenaarde, 1276). In Gent en Brugge vinden we ze pas terug vanaf de 15de eeuw.
Antwoord
#3
Bedankt voor uw antwoord. Ik weet nu meer. Maar ik zou graag willen weten op welke leeftijd men kan worden poorter of buitenpoorter.
Antwoord
#4
Een juiste leeftijd is nogal moeilijk te bepalen. Ik zet hieronder een en ander op een rijtje.

Na een leertijd van enkele (hoeveel?) jaren werd een leerjongen automatisch, of na het afleggen van een knechtsproef, vrij gezel.
Zodra hij meerderjarig was (25j) en volleerd werd het tijd voor de meesterproef, toetreding tot een gilde, een eigen winkel, een eigen huis, trouwen en een gezin.

Voor wat de bakkers in Amsterdam betreft zien we dat tussen 1636 en 1652 velen het poorterschap kochten om lid te kunnen worden van de gilde en om voor zichzelf te kunnen beginnen. Merk op dat het poorterschap ook via geboorte of huwelijk met een poorterdochter kon worden verkregen.

Veel jongens gingen tussen hun 14 en 16 jaar een ambacht leren. De gemiddelde leeftijd van een bruidegom was in de periode 1626-1677 ongeveer 26 jaar (voor het eerste huwelijk). Maar 95% van de bakkers was op hun huwelijksdag nog knecht.

Bron: "Immigratie en sociale verhoudingen in 17e-eeuws Amsterdam"
Antwoord
#5
Bedankt voor al deze informatie. Maar ik heb steeds nog 2 vragen:

(1) als iemand een buitenpoorter van een plaats is, is hij automatisch poorter in een stad?
(2) kan het worden dat een buitenpoorter van een plaats ook op het zelfsde moment buitenpoorter kan zijn van verschillende plaatsen?
Antwoord
#6
Een buitenpoorter is iemand die de poorterrechten in een stad bezit maar niet in de stad zelf woont. In sommige poorterboeken zie je dan dat hij bij een herbergier "gedomiciliëerd" is.

Hij zou dus in principe buitenpoorter kunnen zijn in verschillende steden maar dit zou nogal duur uitvallen. En dan heb je natuurlijk ook de onderlinge afstanden die in die tijd niet te onderschatten waren. Een ambulante verkoper zou hier misschien voor hebben kunnen kiezen.
Antwoord
#7
Ik vind in volgend boek vanaf pagina 31 mooi uiteengezet wat poorter en buitenpoorter was. Als je zoekt op 'poorter', zie je meteen heel wat uitleg. Ik geloof ook niet dat je tegelijk twee juridische statuten kon hebben en dus niet tegelijk (buiten)poorter van 2 entiteiten (poorter, buitenpoorter, laat,...) kon zijn.
C. Timmerman, L. Lodewyckx, D. Vanheule, J. Wets; Wanneer wordt vreemd, vreemd?: de vreemde in beeldvorming, registratie en beleid
https://books.google.be/books?id=Czcl70T...er&f=false

Als je zelf op zoek wil voor meer informatie, kan je via onderstaande link kijken in costumen van verschillende steden. Sommige vermelden vrij mooi wat het betekent om poorter te zijn.
https://books.google.be/books?id=Ma4_AAA...er&f=false

Aangaande de leeftijd waarop je poorter kan worden: sommige worden het bij geboorte, anderen verkrijgen het. Ik veronderstel voor die laatste dat het moet handelen om meerderjarigen of geëmancipeerde minderjarigen.
Antwoord
#8
Hartelijke bedankt aan Nand en Hendrik voor hun reacties.
Zijn er op het internet lijsten van buitenpoorters van Kortrijk en van de omliggende gemeenten.
Bedankt voor uw hulp
Antwoord
#9
Best even navragen in de leeszaal van het Rijksarchief in Kortrijk.
mailto: rijksarchief.kortrijk@arch.be
Antwoord