Latijn
#1
In de doopregisters van Hulshout komt in de periode 1634-1642 dikwijls de vermelding bij een doopakte "(a) tempore retorsionis".
Ik kan geen betere vertaling verzinnen dan "ten tijde van de terugkeer".
Is er een betere vertaling ?
Wat betekent het eigenlijk ?
Met vriendelijke groeten,
Walter Verreycken
Antwoord
#2
"retorsionis", ben je zeker?

Kan je zo een doopakte hieraan toevoegen?
Antwoord
#3
Misschien refereert dit naar de Plakkaten van Retorsie. Enkele jaren na het Twaalfjarig Bestand (een soort wapenstilstand (1609-1621) gedurende de Tachtigjarige Oorlog in de Nederlanden) ontstond er weer spanning en onlust tussen de Nederlandse Republiek en de Spaanse Nederlanden. Nederlandse calvinisten probeerden de katholieken te verdrijven of monddood te maken door hun priesters af te persen of weg te jagen, met vanaf 1636 zelfs een officiële vergelding (retorsie) d.m.v. een zgn. Plakkaat opgesteld vanuit Bergen-op-Zoom tegen sommige dorpen, inclusief zuidelijke katholieke Kempische dorpen. Dit duurde een tijd en stopte m.i. ongeveer enkele jaren voor de Vrede van Munster in 1648. Mogelijk is dus "a tempore retorsionis" een aanduiding van "tijdens de wedervergeldingstijd"?
Antwoord
#4
Beste, 
 doorsturen gaat me niet lukken.
In de doopregisters van Hulshout  1616-1801 (in de parochieregisters op de webstek van het Rijksarchief) vind je op blz 4 en 5 van de microfilm zeker 10 keer deze vermelding (periode 1634-1642), meestal afgekort als "tpre retorsionis".
Met vriendelijke groeten,
Walter Verreycken
Antwoord
#5
Beste Dahlqvist,
deze verklaring klinkt heel aannemelijk.
Bedankt voor de interessante historische achtergrond!
Met vriendelijke groeten,
Walter Verreycken
Antwoord
#6
Bedankt om dit aan te kaarten en tevens bedankt voor de uitleg.

Ik sluit hier alvast drie voorbeelden bij.  Daar waar het eerste duidelijk leesbaar is, maken de twee andere gebruik van afkortingen die moeilijk verstaanbaar zouden zijn indien we het eerste niet zouden hebben gezien.


Bijlagen Miniatuurweergaven
           
Antwoord
#7
Ik heb niet gekeken in het archief, maar staat dit bij een reeks opeenvolgende akten (en zowel doop/huw/begr) gedurende een bepaalde periode, of slechts bij een aantal akten?
Antwoord
#8
Ik denk dat je best zelf even kijkt.

Het eerste voorbeeld begint hier
Antwoord
#9
Goedemorgen, bedankt Nand, 
Het staat inderdaad bij al de opeenvolgende doopakten en ook begrafenissen. Slaat dus duidelijk op de Retorsie zoals eerder vermeld. Ik heb akten van (slechts) enkele naburige dorpen bekeken maar vond daar niet direct een vermelding van retorsie. De priester moet dit toen wel opgeschreven hebben uiteraard. Er zijn een aantal ogenschijnlijk "dubbele" registers die kunnen wijzen op een apart "geheim" doopboek.
Een duidelijke verwijzing naar de retorsie vind je in de doopakten van Eeklo, m.n. een nota die ook op Lovendegem en Kaprijke slaat. Blijkbaar werden de dopen in die tijd (daar 1634-1639) inderdaad in een apart boek bijgehouden. In een nota werd het Latijnse "tempore retorsionis" vertaald als "binnen oorlogstijd" maar dat is dus een veel te ruim begrip.
Zie Eeklo, Parochie Sint-Jozef & Sint-Vincentius, doopakten: 1075_000_01615_000_0_0037 - 03/04/1639 - 08/06/1664  en  1075_000_02625_00A_0_0079 - 03/04/1639 - 08/07/1664 - hier: Eeklo1 en Eeklo2 
Zo zien we maar dat twee woordjes in een oude doopakte een heel verhaal kunnen verbergen.
Antwoord